Göğüs Ağrısı
Masaj, göğüs ağrısının mengene gibi sıkan etkisini hafifletmeye yardımcı olabilir ve bu durumda eşlik eden tecrit edilmişlik mutlaka hasta olmalıdır. Kimileri bir atak sırasında kendilerine dokunulmasını hiç istemezken kimileri de alın veya omuzları sıvazlandığında rahatlayabilir. El masajı ise dikkatli ağrıdan ayırıp gerginliği gidermeye yardımcı olabilir.
Kalp Krizleri ve Kalp Ameliyatı
Bir hastanede, kalp krizi geçirmiş hastalara düzenli olarak masaj yapıyorum. Hastaların iyileşme dönemlerinde gevşemeleri ve nabızlarının düşük olması, ikinci bir kalp krizi riskini en aza indirmek açısından hayati önem taşır. Birçok hasta gergin ve asabidir, nabzı düşürür ve uyumalarına yardımcı olur. Bir hemşire yarım saatlik masajdan önce ve sonra hastanın nabzını ölçtüğünde hemen hemen her zaman nabız düşmüş olur. Bazı durumlarda 180/30 ‘dan 149/100 mm. Cvaya inanılmaz düşüşler oldu.
Bir keresinde uzun yıllardır kalp hastalığından muzdarip olan bir kadına masaj yapmıştım. Masaj sırasında: “Bu dünyadaki cennet bu olsa gerek. Son 16 yıldır aldığım ilaçların hepsinden daha iyi” demişti. Bir keresinde de çok gergin, saldırgan bir insanı yatıştırmaya çalışmam istenmişti. En zor hastalardan biriydi; herkesten ve her şeyden nefret eder gibi bir hali vardı. İstemeye istemeye ona masaj yapmama izin verdi, masajı bitirdiğimde ise “Eh, en azından uğruna yaşanacak bir şey” demişti.
Önde gelen Victoria dönemi kardiyologlarından Sir Lauder Brunton şunları gözlemlemiştir: “Kalp hastalığı vakalarında, masaj diğer tedavi yöntemlerine göre daha kolay bir şekilde yapılabilir çünkü bitkinlik, gerginlik, tedirginlik ve huzursuzluk ortadan kalkar, iştah artar ve moral yükselir.”
Bir insanın kalp krizi ya da kalp ameliyatından sonra iyileşmesine yardımcı olmaya çalışıyorsanız, başlamadan önce mutlaka doktorunun iznini alın, sonra hasta yoğun bakımdan çıkar çıkmaz masaj yapmaya başlayabilirsiniz.
1. Bölümde verilen sırayı izleyin ama, her zamankinden daha yavaş bir şekilde masaj yapın ve hastayı dikkatle izleyin. Tüm hareketleriniz çok hafif ve rahatlatıcı olmalıdır; sıkıca bastırarak kalbe doğru ilerlerken gevşekçe geriye doğru sıvazlayın. Ameliyattan sonra göğüs bölgesini bir süre için atlayın ya da özellikle de yaranın çevresinde son derece hafif bir şekilde masaj yapın.
Ben genellikle hastanın en fazla gerginlik hissettiği yerlerde (sırt, omuzlar, göğüs, baş, ayaklar ve karında) yoğunlaşarak hafif bir vücut masajı yaparım. Amaç sadece hastayı rahatlatmak ve teskin etmektir, bu yüzden onun hoşlandığı her hareketi yapabilirsiniz.
Masajın Sağaltım Gücü
Hastalara masaj yapmanın yanı sıra, eşlerine de, onlara nasıl masaj yapabileceklerini öğretiyorum. Hasta, profesyonel masaj yaptırmaya devam etmeyebilir ama, eşleri masaj yapmayı öğrenirse bu her zaman için mümkündür; kelimenin tam anlamıyla ellerinin altındadır.
Yine de sık sık “sağlam” eşlerin masaja en çok ihtiyaç duyanlar olduklarını görüyorum. Genellikle gerginleşerek yorulurlar; hastalığın getirdiği endişeyle birlikte yaşamak, fazladan iş yüküyle başa çıkmak zorunda olduklarından, ayrıca herkesin ilgisi hastalara yöneltildiğinden, sık sık ilgi yoksunluğundan acı çekerler. Bu durum yıllarca sürdüğünde ise, bitkin düşüp depresyona girebilir ve hatta kendileri de hastalanabilirler.
Artık, bütün eşlere masaj yapmayı öğretiyorum. Her ikisi de bunun yararını görüyor. Bu durum karşısında “sağlam” eşlerin hissettiği çaresizlik duygusu, karşısındakini rahatlatmaya yardımcı olduğu için hafifliyor. Buna karşın hasta olanlar da eşlerine bir şeyler verebilmenin yararını görüyorlar. Hasta olmak ve her zaman için bakıma muhtaç olmak yerine masaj yaparak eşlerini rahatlatıp onların değerini bildiklerini gösterebilirler. Bu, uzun bir hastalıktan sonra üzücü bir şekilde mahrum kalınan özsaygılarının pekişmesini de sağlar.
Varis
Bunlar, dengesiz bir şekilde genişleyip şişmiş ve bu durumları kalıcı hale gelmiş damarladır; gördükleri bölgede sertliğe, ağrılara neden olurlar. Kan bu damarlarda kesintisiz bir şekilde akamaz ve bir pıhtı da oluşabilir. Pek çok kitapta varis görülen bacaklara masaj yapılmaması salık verilse de, deneyimlerime göre çok hafif bir masaj büyük yararlar sağlayabilir ve bu durumdan ileri gelen ağrıları hafifletebilir.
Ama yine de önce bir doktora danışın. Kabul ederse, çok hafif bir masaj yapabilirsiniz. Bir kez daha vurgulamalıyım ki tüm hareketleriniz son derece yavaş, hafif ve rahatlatıcı olmalıdır. Varisli damarın çevresinde çalışın ama, asla doğrudan damara masaj yapmayın, çünkü bir pıhtıyı yerinden çıkarabilirsiniz ve bu da ciddi sonuçlara, hatta ölüme bile yol açabilir. Bu yüzden damar fazlasıyla şişmiş ya da sertleşmişse özellikle dikkatli olun. Yumruklamalar ve kesme darbeleri gibi tüm uyarıcı hareketlerden kaçının.
Masaj Tekniği
Bu masaj, bacaklarda belirgin bir hafifle ve rahatlama sağlayabilir önemli ölçüde teskin edici olabilir. Bunu başka birine veya kendi bacaklarınıza da yapabilirsiniz. Kendinize masaj yapıyorsanız bacaklarınızı kaldırın. Yere oturup ayaklarınızı alçak bir tabureye koyabilirsiniz.
1. Damar çevresini hafifçe sıvazlayın. Belirgin damarların her iki yanında çalışarak bacaktan yukarı doğru devam edin.
2. Dizden yukarı doğru tüm uyluğu sıvazlayın.
3. Başparmaklarınızla dizkapağının çevresini ovun, sonra bacaktan yukarı doğru hafifçe çıkın diz arkasında parmaklarınızı gezdirin.
4. Belirgin damarlara bastırmamaya dikkat ederek baldırdan yukarı doğru devam edin.
Romatizma ve Artrit
Romatizma terimi vücudun ana yapılarında kaslar, kemikler, eklemler, bağlar ya da kirişlerde görülen tüm ağrılı durumları açıklamak için kullanılır. Artrit ise bir romatizma şeklidir ve bundan sadece eklemler etkilenir. 25 kadar farklı artrit türü vardır; en yaygınları osteoartrit ve romatoid artrittir. Masaj bu iki rahatsızlığın ağrısını azaltabilir ama ne yazık ki bunlar tedavi edemez. Artritli bir eklemde asla pasif hareketler uygulamayın ya da yangı ve şişlikler görülen bir ekleme doğrudan masaj yapmayın.
Osteoartrit
Osteoartrit, eklemlerde yaşlanmayla bağlantılı olan oluşan genel yıpranmadır. Yaşlandıkça kıkırdağın yapısı bozulur, kemik uçları aşınır ve eklemler de yuvalarında daha zor hareket eder hale gelir. Bunun sonucu ise hareketlerde zorlanma ve ağrıdır. Osteoartrit genellikle; kalça ve dizler gibi ağırlığı taşıyan ana eklemlerde veya daha önce zedelenmiş olan eklemlerde görülür. Eklem zorlandığında ya da aşırı şişmanlık halinde daha da kötüleşir.
Hafif bir masaj, tüm bölgeyi ısıtıp rahatlatarak ağrıyı dindirebilir. Ağrısı genellikle eklemin kendisinden değil, hasar gösteren çevredeki kaslardan kaynaklanır. Dizlerinde osteoartrit olan bir müşterimin bana yazdığı gibi sıcak suda yapılan masaj da son derece rahatlatıcıdır: “Bir yemek kaşığı tuz eklediğim sıcak su dolu küvete giriyorum ve uyluklarıma hafifçe masaj yapmaya başlıyorum. Uyluklardan dizlere kadar devam edip sonra her iki elimle yumuşakça diz bölgesini (en çok ağrıyan yeri) ovuyorum ve hafifçe basınç uyguluyorum. Sonra küvete uzanıp gevşiyorum ve kısa bir süre sonra ağrı geçiyor.”
Romatoid Artrit
Bu, eklemlerin yangılı bir şekilde ağrıyıp şiştiği son derece acı veren bir durumdur. Genellikle, önce el ve ayakların küçük eklemlerini etkiler, sonra aşama aşama tüm vücuttaki eklemlere yayılır.
Şişmiş bölgenin üstüne ve altına yapılan masaj, kasları gevşetip lenf sistemini uyararak ağrının dinmesine yardımcı olabilir. Bu, atık maddelerin arıtılmasını hızlandırır, böylece şişliği azaltır. Asla şişliklerin üzerinde doğrudan masaj yapmayın. El yada ayaklarda çalışıyorsanız buradan yukarıya, koltuk altı ve kasıktaki lenf düğümlerine doğru hafifçe sıvazlayın.
Masaj Yapmak
Temel el ya da ayak masajında arkadaşınıza rahatlatıcı gelen herhangi bir tekniği kullanın. Aşağıdaki hareketler ellerdeki artritli eklemlerde özellikle yararlıdır.
1. Eklemin tüm çevresini hafifçe sıvazlayın, başparmağınızla çok hafif dairesel basınçlar uygulayın.
2. Rahatlatmak için elin tamamını hafifçe sıvazlayın.
Sırt Ağrısı
Sanayileşmiş ülkelerde yaşayan her on kişiden sekizi belli sürelerde hayatları boyunca sırt ağrısı çekmektedir. İster genç ister yaşlı olsun, büroda çalışsın ya da spor yapsın, büyük bir çoğunluğun sırtı arada sırada da olsa ağrır. Bu kısa bir sancıdan da ibaret olabilir ama sürekli olduğunda insanı tamamen bitkin düşürebilir. Ama sırtlarımıza daha iyi baktığımızda, bu dertler büyük ölçüde önlenebilir. Kötü bir şekilde durarak ya da masalarımızın üstünde kamburlaşarak sırtlarımıza hep kötü davranırız; ya hiç egzersiz yapmayız ya da birdenbire aşırı bir şekilde yüklenir sonra da niye sırtınız ağrıyor diye endişeleniriz. Sırt ve karın kaslarını güçlü, esnek tutmak için düzenli egzersiz yaparak sırt ağrılarını da önleyebilirsiniz.
Bu, sadece fiziksel bir sorun değildir: Zihinsel gerginlikle de yakından ilgilidir ve stresin fiziksel bir dışavurumu olabilir. Duygusal problemleri olan örneğin, boşanmanın eşiğinde olan ya da işten çıkarılan insanların sık sık sırt ağrısı çekmeleri yalnızca bir tesadüf değildir. Masaj, gerginliği azaltarak sırt ağrılarını önleyebilir ve hafifletebilir.
Sırt ağrılarının yüzde 80-90 kadarı kaslardan kaynaklanır. Masaj, küçük kas spazmlarını çözmek, gergin veya zorlanmış kasları rahatlatmak için ideal bir yöntemdir. Ancak, ağrı omurganın zarar görmesinden kaynaklanıyorsa masaj bu durumu daha da kötüleştirebilir. Bu yüzden ağrının kasla ilgili olduğundan emin olmadıkça masaj yapmayın; ağrı kola ya da bacağa kadar iniyorsa bir doktora ya da fizik tedavi uzmanına danışmalısınız. Eğer arkadaşınızın siyatiği varsa shiatsu yardımcı olabilir.
Masaj Yapmak
Sırt ağrısının çok şiddetli olmamamsı ve ağrıyan kaslardan ileri gelmesi koşuluyla ağrıyan bölgeye hafifçe masaj yapabilirsiniz. Arkadaşınız rahatça uzansın ve destek sağlamak üzere bol bol yastık kullanın.
Ben genellikle en çok ağrıyan kısmın çevresindeki bölgeye hafifçe masaj yaparak kaslardaki spazmı gevşetmeye çalışırım, sonra hassas noktalara yavaş ve derin basınçlar uygularım. Dengeli ve ritmik bir şekilde sıvazlayın, ancak tüm yumruklama ve kesme darbelerinden kaçının. Derin ve yavaş yoğurma çok gevşetici olabilir ama, kaslar kötü bir şekilde zorlanıp girilmişse çok can yakıcı da olabilir; can yakan hiçbir hareket yapmayın, çünkü bu kasları daha da gerecektir.
Ağrı çok şiddetli veya doktor sırt masajı yapılmamasını tavsiye etmiş olsa bile, vücudun başka bölgelerine masaj yaparak arkadaşınızı rahatlatabilirsiniz: Ayaklarının refleks bölgesine masaj yapmayı deneyin ya da karnını hafifçe sıvazlayın.
Shiatsu
Siyatik ağrısı, belli shiatsu noktalarına bastırılarak hafifletilebilir. Bu yöntemi dikkatle uygulamalısınız, çünkü bu noktalar çok hassas olabilir. Basıncı on saniye kadar sürdürün, sonra bir sonraki noktaya geçerek devam edin.
Kanser
Kanserli hastalara masaj yapmaya ilk kez, bir arkadaşımın annesi kansere yakalandığında ilgi duymaya başlamıştım. Hasta kendisini yalnız, korkmuş ve gergin hissediyordu; masaj onu mucizevi bir şekilde teskin etmişti. Ona yardım etmek için elinden hiçbir şey gelmeyen ve tamamen sıkılmış bir şekilde yan odada oturup kitap okuyan bir hemşiresi vardı.
Eğer hemşire hastasına masaj yapabilseydi bundan her ikisi de yararlanabilecekti. Hastanın gerginliği giderilecek hemşire de ona olumlu bir yardımda bulunabildiği için kendisini daha iyi hissedebilecekti. İşte bana İngiliz Ulusal Sağlık Servisi’nde çalışma ve herkesin yararlanabilmesi için hemşirelere nasıl masaj yapılacağını öğretme kararını aldıran da bu oldu.
Gerçekten de hastalar kendilerini dışlanmış ve yalnız hissederler. Masaj ise bu durumu kökünden halleder. Kanser hastalarına masaj yapmanın hiçbir özel tekniği yoktur: Her türlü hareket rahatlatıcı bir etkiye sahiptir, dokunuş, ilgi, ve sevgiyi ifade etmenin bir yoludur; sıcaklık ve gevşeklik yaratarak ağrıların hafiflemesine yardımcı olur.
Bağımlıkla Savaş
Uyuşturucu alışkanlığından vazgeçmeye çalışan herkes düzenli olarak yapılan masajın yararını görür. Bağımlılar sık sık büyük bir utanç duyarlar: Herkesi düş kırıklığına uğrattıkları için toplum dışı ve dokunulmaz olduklarını düşünürler. Bir insanın kendilerine ilgi göstermeye ve dokunmaya hazır olması, onların hem özsaygılarını hem de iyileşme isteğini kazanmalarına yardımcı olur. Böylesine kötü kullandıkları bedenlerine bir kez olsun ilgi gösterilmektedir ve uyuşturucu kullanmaktan başka güzel yollar da olduğunu fark ederler. Bir kız bana şöyle demişti: “Kafamın uyuşturucu olmadan da iyi olabileceğini hiç düşünmemiştim.” Uyuşturucu bağımlıları gevşeyerek bu yeni hazzı yaşar ve önceki hayatlarına geri dönerek bedenlerine yenide saygı duymaya başlayabilirler. Bir bağımlı annesi, masajın, kızının iyileşmesinde bir bönüm noktası olduğunu söylemişti.
Bağımlılar sağlıksız bir yaşam sürerler: Kan dolaşımları kötüdür ve sürekli olarak el ve ayaklarının üşümesinden şikayet ederler.
Eroin gerçek bir kas gevşetici ve sakinleştiricidir. Bir bağımlı eroini bıraktığında bu yeteneğini yitirir ve kasılmaya başlar. Eski bir bağımlı bana: “Bıraktığımda kendimi berbat hissediyordum ve eroinden başka hiçbir şeyin yardımcı olabileceğini sanmıyordum. Tam bir vücut masajından sonra bedenimin tamamen gevşediğini hissetmek beni çok sevindirdi. Isındığım için titremem geçti. Artık kaslarıma kramp, girmez oldu, sinirlerimde o kadar çabuk bozulmuyordu. Ümitsizlik ve can sıkıntısı azalmıştı, birkaç dakika için dünya o kadar da kötü görünmedi” demişti. Sonra aynı kişi, benzer durumda olan başkalarına da yardım edebilmek için nasıl masaj yapılacağını öğrenmek üzere kurslarıma geldi ve başka bir insana yardım edebilmenin özsaygısını onardığını gördü.