Toprak çömlek üzerine Deri Işleme Sanati - Mynak.Com

TOPRAK ÇÖMLEK ÜZERİNE DERİ İŞLEME SANATI

Toprak kapların deri ile süslenmesi, görünüşüne kazandırdığı estetik değer yüzünden, pazar değerini artırmaktadır.

Önceleri sade toprak kap olarak fazla çekici gelmeyen bu kaplar, üzerine deri işlendikten sonra hediyelik eşya olarak çok beğenilmektedir.

Bu dersimizde turistik ve hediyelik eşya olarak pazar değeri yüksek olan, toprak çömlek üzerine deri işleme sanatının ne olduğunu ve nasıl yapıldığını göreceğiz.

TOPRAK ÇÖMLEK ÜZERİNDE DERİ İŞLEME NEDİR?

Toprak kaplar üzerine yapılan deri ile süsleme, kaplara estetik bir görünüş kazandırmakla birlikte, pazar değerini de artırmaktadır.

Avanos’ta 1991'den beri uygulanan bu teknik, çalışanlara da yeni imkanlar sağlamıştır.

İlk önce erkek çanak ustaları tarafından uygulanan sanat, şimdi yaygınlaşmış ve %80 kadınlar tarafından yapılmaktadır.

(IMG: Linkleri Görebilmek İçin Üye Olunuz!)

Resim 1. Toprak çanak.

TOPRAK ÇÖMLEK ÜZERİNE DERİ İŞLEME NASIL YAPILIR?

Gerekli malzemeler:

Davul derisi (keçi-koyun)

Meşin

Keçi veya dana derisi sırımı

Boncuklar (tahta, cam, plastik)

Kumaş boyası

İspirto

1 m. boyunda 5x5 ebadında tahta çubuk

Fırça (3 numara-kabı boyamak için) 2 adet renk vernik için

Plastik boya (kabı boyamak için)

Saçak ipi (pamuklu 2 m.)

Ağaç tutkal (deriyi yapıştırmak için)

Makas

Bally yapıştırıcı (sırım için)

Cam cila

Boya hazırlamak için kaplar

Şişe kapağı veya demir para

Toprak kaplar

Zımpara kağıdı

2-3 numara sulu boya fırçası

a) BOYANIN HAZIRLANMASI

- İspirto veya suda eriyen, piyasada mevcut iplik veya kumaş boyası alınır.

- İspirtoda eriyen boyadan 1 It. ispirtoya, suda eriyen boyalardan 1 It. suya 3 çay kaşığı konularak iyice erimesi sağlanır.

- Bu ölçüde hazırlanmış boyayla 20 tabaka deri boyanabilir.

- Deri boyamada kullanılan ana renkler; kırmızı, sarı, yeşil, mor ve siyahtır.

DERİNİN HAZIRLANMASI (Yumuşatılması)

Tabaklanmış koyun ve keçi derisi (davul derisi) alınarak, incelik kalınlığına göre musluk suyu ısısında, uygun kaplarda 15 dakika ile 2 saat arasında yumuşatılır.

(IMG: Linkleri Görebilmek İçin Üye Olunuz!)

Resim 2. Derinin hazırlanması (yumuşatılması).

DERİNİN BOYANMAYA HAZIRLANIŞI

Fazla suyu sıkılan deri, 5x5 çapındaki tahta çubuğa ince pliler halinde sarılır. Çubuk dolana kadar 3-4 deri sarılabilir. Deriler saçak ipi ile yukarıdan aşağıya verev olarak sarılır. Açılmaması sağlanır.

d) DERİNİN BOYANMASI

- Boyama için 3-4 numara sulu boya fırçası kullanılır.

- Zevke göre seçilen boyalarda, renk uyumuna dikkat etmelidir.

- Boyama bittikten sonra, boyanın, kıvrımların arasına dağılması için bir kağıdın üzerinde güneşsiz ortamda bir süre bekletilmelidir.

- Çıkan desene ve yapıştırılacak olan toprak kabın şekline göre, deriler kesilir.

(IMG: Linkleri Görebilmek İçin Üye Olunuz!)

Resim 3. Derinin boyamaya hazırlanışı.

e) ÇANAĞIN RÖTUŞLANMASI

Derinin çanağa muntazam yapışmasını sağlamak için, çanağın pütürleri zımpara kağıdı ile düzeltilmelidir.

f) DERİNİN ÇANAĞA YAPIŞTIRILMASI

Boyandıktan sonra çanağın büyüklüğüne, şekline ve çıkan desene uygun olarak kesilen derilerin arka yüzüne tutkal sürülür.

- Elle kenarları gerdirilerek, çanağın uygun yüzüne yapıştırılır.

- Yapıştırıldıktan sonra, yarım saat süreyle kurumaya bırakılır.

(IMG: Linkleri Görebilmek İçin Üye Olunuz!)

Resim 4. Derinin boyanması.

g) ÇANAĞIN BOYANMASI

- Deri yapıştırıldıktan sonra, çanağın boş kalan yerleri, plastik boya ile boyanır. Bir günde kurutulur.

h) PARLATMA

- Boyama işi bittikten sonra, cam cila veya ayakkabı cilası ile boyanan kısımlar parlatılır.

(IMG: Linkleri Görebilmek İçin Üye Olunuz!)

Resim 5. Derilerin çanağa yapıştırılması

(IMG: Linkleri Görebilmek İçin Üye Olunuz!)

Resim 6. Çanağın boyanması.

(IMG: Linkleri Görebilmek İçin Üye Olunuz!)

Resim 7. Parlatma

) Sırımlama

- Saç örgüsü şeklinde örülen sırıma, yapıştırıcı sürülerek deri kaplı kısımları, sınırlayacak şekilde yapıştırılır.

- Bundan sonra örülmemiş düz, ince sırım örgü, sırımın iki yanına gelecek şekilde yapıştırılır. Son nokta ucuna, nazar boncuğu takılarak işlem tamamlanır.

i) Süsleme

- Meşin üzerine açılan deliklere, nazar boncuğu ve renkli boncuklar yerleştirilerek, uygun şekilde çanağa yapıştırılarak süsleme işi tamamlanmış olur.

(IMG: Linkleri Görebilmek İçin Üye Olunuz!)

Resim 8. Sırımlama.

(IMG: Linkleri Görebilmek İçin Üye Olunuz!)

Resim 9. Süsleme.

İDO TEKNİĞİ

- Deri yumuşatıldıktan sonra, toprak kabın üçte birini kaplayacak biçimde kesilir ve kabın uygun bölümlerine yapıştırılır.

- Bir gün gölgede kurutulduktan sonra üzerine şekilden bakılarak motifler çizilir.

- Bu motifler eski Yunan, Hitit ve kilim desenleridir.

- Sonra bu motiflerin içi siyah veya kırmızı boyayla boyanır.

- Çanağın boş kalan zemini, plastik boyayla boyanır ve cilalanır.

- Bu tür çalışmada herhangi bir süsleme yapılmaz